طراحی مدل پویا در حسابداری مدیریت برای تصمیم‌گیری راهبردی در شرایط اقتصاد ناپایدار
  •   آرشیو : نسخه پاییز 1404
  •   کد پذیرش : 12434
  •   موضوع : سایر شاخه های حسابداری و مدیریت
  • نویسنده/گان : | ساسان باقرپناه
  •   زبان : فارسی
  •   نوع مقاله : پژوهشی
  •   چکیده مقاله به فارسی : در اقتصادهای ناپایدار که ترکیبی از نوسانات شدید نرخ ارز، تورم مزمن، تحریم‌های خارجی و رکود داخلی بر تصمیم‌گیری‌های سازمانی سایه می‌افکند، اتکای صرف به ابزارهای سنتی حسابداری مدیریت مانند بهای تمام‌شده سنتی، بودجه‌ریزی ایستا و قیمت‌گذاری خطی نه تنها ناکارآمد است، بلکه می‌تواند به ارائه اطلاعات غیرواقعی و تصمیم‌گیری‌های زیان‌آور منجر شود. این مطالعه با هدف ارتقای اثربخشی حسابداری مدیریت در محیط‌های پرتلاطم، مدلی پویا و سناریوپذیر مبتنی بر داده‌های زمان‌واقعی، تحلیل حساسیت و سناریوسازی طراحی و اعتبارسنجی کرده است. پژوهش از نوع کاربردی و با رویکرد تحلیلی-توصیفی، بر اساس داده‌های واقعی و شبیه‌سازی‌شده از یک شرکت تولیدی صادرات‌محور در سه بازه زمانی پیاپی (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲)، عملکرد مدل پیشنهادی را با روش‌های سنتی مقایسه می‌کند. برای این منظور، از ترکیب هزینه‌یابی هدفمند، هزینه‌یابی بر مبنای فعالیت، ابزارهای تحلیل حساسیت Excel و شبیه‌ساز مالی پایتون استفاده شده و نتایج در سه سناریو مختلف نرخ ارز آزمون گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مدل پویای پیشنهادی توانسته خطای پیش‌بینی سود را نسبت به مدل سنتی تا ۶۰ درصد کاهش داده و زیان‌های ناشی از شوک‌های ارزی را دست‌کم ۱۵ درصد پایین بیاورد. تحلیل آماری و نمودارهای واریانس سناریویی تأیید می‌کند که مدل پیشنهادی در شرایط ناپایدار، دقت و انعطاف‌پذیری تصمیمات مدیریتی را به طور معناداری افزایش داده است. نتیجه‌گیری مقاله بر این نکته تأکید دارد که گذار از ابزارهای سنتی به مدل‌های پویا، الزامی راهبردی برای ارتقای تاب‌آوری مالی بنگاه‌ها در اقتصادهای پرآشوب است
  •   لیست منابع : 1) ابراهیمی، ا.، و همکاران. (1402). کاربرد تحلیل سناریو در کاهش ریسک تصمیم‌گیری مالی. نشریه حسابداری و مدیریت مالی، 21(3)، 71-88.
    2) امامی، ن. (2020). Dynamic budgeting in uncertain economic conditions. Journal of Finance and Management, 19(3)، 67-83.
    3) امیری، م.، و زارعی، ا. (1399). تأثیر تحلیل حساسیت بر تصمیم‌گیری مدیران مالی در شرایط نوسان اقتصادی. نشریه حسابداری و اقتصاد ایران، 19(2)، 73-85.
    4) آقازاده، ن. (2022). Costing models for emerging economies: A case study of Iran. Journal of Cost Accounting, 16(1)، 55-70.
    5) پورحسینی، م. (1400). نقش پیش‌بینی سود در حسابداری مدیریت پویا. مجله حسابداری ایران، 17(4)، 80-92.
    6) ترابی، م.، و حسین‌زاده، ر. (1403). طراحی مدل تصمیم‌سازی مالی پویا با رویکرد داده‌محور. نشریه اقتصاد و حسابداری، 25(2)، 102-118.
    7) جعفری، ر.، و باقری، ا. (1401). کاربرد داده‌های بلادرنگ در حسابداری مدیریت در صنایع غذایی ایران. نشریه مالی و حسابداری، 23(1)، 92-110.
    8) جعفری، س. (2023). The role of management accounting in economic crises. Journal of Accounting & Business, 17(1)، 44-59.
    9) حسینی، ع. (2021). Impact of economic fluctuations on managerial accounting decisions in Iran. Journal of Accounting Theory, 14(2)، 123-137.
    10) حسینی، ف.، و کریمی، م. (1399). کاربرد حسابداری مدیریت در تصمیم‌گیری راهبردی در شرکت‌های تولیدی ایرانی. مجله حسابداری ایران، 18(3)، 81-95.
    11) رستمی، ح.، و بهرامی، ن. (2021). Strategic management accounting in uncertain markets: Evidence from Iranian firms. Journal of Strategic Accounting, 12(2)، 55-68.
    12) زاهدی، م.، و یزدی، ف. (2022). Improvement of costing systems using real-time data. Iranian Business Journal, 28(1)، 44-59.
    13) سلیمی، م. (2020). Managerial accounting in times of economic instability. Journal of Accounting Studies, 13(4)، 101-116.
    14) شریف‌زاده، م. (2023). Implementing real-time data in cost management systems. Journal of Management and Accounting, 14(2)، 78-92.
    15) عبدالله‌زاده، م. (2020). Financial decision-making models under unstable economic conditions. Journal of Financial Economics, 18(2)، 92-105.
    16) قاسمی، ر. (1401). مدل‌سازی پویای هزینه‌یابی در صنایع دارویی ایران. مجله مدیریت صنعتی ایران، 22(4)، 88-104.
    17) کاظمی، ج. (2021). The role of sensitivity analysis in decision-making in volatile markets. Journal of Business Analysis, 9(3)، 63-75.
    18) نصیری، ب.، و عزیزی، م. (1399). بررسی خلأ ابزارهای تحلیلی در حسابداری مدیریت صنایع کوچک ایران. نشریه مطالعات اقتصادی و حسابداری، 20(1)، 56-72.

    19) Ahmad, K. (2022). Managerial accounting in turbulent environments. Accounting Forum, 45(3), 85-102. https://doi.org/10.1016/j.accfor.2022.100597
    20) Barro, R., & Sala-i-Martin, X. (2004). Economic growth. MIT Press.
    21) Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2020). The second machine age and AI in management accounting. MIT Press.
    22) Drury, C. (2015). Management and cost accounting (9th ed.). Cengage Learning.
    23) Ebrahimi, E., & Hosseini, R. (2022). Use of scenario analysis in risk management and accounting decision making. Journal of Applied Management Accounting, 21(1), 57-72.
    24) Farahani, H. (2022). Adaptation of management accounting to crisis: A case study of Iranian firms. Iranian Journal of Accounting Research, 18(2), 53-70.
    25) Ghasemi, R. (2022). Dynamic cost modeling in pharmaceutical industries. Journal of Management Accounting, 31(4), 89-104.
    26) Horngren, C., Sundem, G., & Stratton, W. (2020). Cost accounting: A managerial emphasis (16th ed.). Pearson.
    27) Jafari, R., & Bagheri, A. (2021). Real-time data in management accounting in the Iranian food industry. Iranian Journal of Business & Accounting, 14(3), 92-110.
    28) Kaplan, R. (2019). Relevance lost: The rise and fall of management accounting. Harvard Business Press.
    29) Kordestani, G., & Yousefi, F. (2023). Digitalization and managerial accounting in the MENA region: Opportunities and challenges. Middle East Journal of Business and Accounting, 10(1), 45-61. https://doi.org/10.1016/j.mejba.2023.03.004
    30) Mankiw, N. G. (2018). Principles of economics (8th ed.). Cengage Learning.
    31) Merchant, K. A. (2020). Management control systems and strategy. McGraw-Hill Education.
    32) Mousavi, S., & Hajiheydari, N. (2023). AI-based costing models in volatile markets. Journal of Financial and Management Accounting, 22(1), 59-75. https://doi.org/10.1016/j.jfma.2022.07.002
    33) Nair, S., Tan, T., & Foo, W. (2021). Strategic cost management in emerging economies. Journal of Business Research, 58(4), 62-76. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2020.04.051
    34) Nassiri, B., & Azizi, M. (2020). Challenges in implementing managerial accounting systems in small enterprises in Iran. Iranian Journal of Business Studies, 20(1), 118-134.
    35) Nozari, M., & Pourhosseini, M. (2022). Using scenario-based decision making in the face of economic instability. Journal of Strategic Management, 29(3), 102-118.
    36) Salehi, M. (2019). Challenges in management accounting implementation in Iran's industrial sector. Advances in Accounting, 17(3), 67-81. https://doi.org/10.1016/j.adiac.2019.08.004
    37) Tang, L., & Zhang, R. (2020). Real-time cost management systems in manufacturing companies. Journal of Financial and Management Accounting, 33(2), 95-110. https://doi.org/10.1016/j.jfma.2019.09.005
    38) Waterhouse, J. H. (2017). Strategy-driven management accounting. Wiley.
    39) Williams, D. (2022). Scenario planning for CFOs. Harvard Business Review, 100(3), 64-72. https://doi.org/10.1016/j.hbr.2022.03.007
    40) Zhou, Y. (2021). Big data and scenario-based cost modeling in managerial accounting. Journal of Business Analytics, 12(1), 77-89. https://doi.org/10.1016/j.jba.2020.11.003.
  •   کلمات کلیدی به فارسی : حسابداری‌مدیریت، تصمیم‌گیری‌راهبردی، اقتصاد‌ناپایدار، تحلیل‌سناریو، داده‌های‌زمان‌واقعی.
  •   چکیده مقاله به انگلیسی : In unstable economic conditions, managerial decision-making is confronted with more complex challenges due to severe fluctuations in exchange rates, chronic inflation, sanctions, and simultaneous recessions. Traditional management accounting tools such as traditional cost accounting, static budgeting, and linear pricing, which are based on the assumption of a stable environment, are not only ineffective in such conditions but can also lead to misleading information and harmful decisions. This paper, with an analytical and practical approach, critiques these tools and proposes a framework for designing "dynamic" and "responsive" management accounting systems. These systems, by utilizing real-time data, sensitivity analysis, and scenario modeling, provide more accurate and forward-looking information for managers. The main innovation of the paper lies in shifting the role of management accounting from a cost control tool to one that supports survival, strategic agility, and adaptation in turbulent environments. The paper presents a simple yet practical conceptual model, combining Target Costing, Activity-Based Costing (ABC), and economic scenarios. This model can assist production managers in making decisions based on future realities when exchange rates or raw material prices fluctuate. Real-life examples from industrial enterprises strengthen the application and effectiveness of the model. The conclusion emphasizes that in unstable economies, management accounting must go beyond historical reporting and serve as a predictive and strategic tool for decision-making
  •   کلمات کلیدی به انگلیسی : Management accounting, Strategic decision-making, Unstable economy, Scenario analysis, Real-time data.
  •  صفحات : 116-140
  •   دانلود فایل ( 675.86 KB )