کاربرد تئوری رفتارگرایی در حسابداری

•   آرشیو : نسخه تابستان 1405
•   کد پذیرش : 12464
•   موضوع : حسابداری
• نویسنده/گان : | حمید روانپاک نودژ، رویا نعمتی
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : تئوری رفتارگرایی به بررسی تأثیر عوامل روانشناختی و رفتاری انسان بر تصمیمات اقتصادی و مالی می‌پردازد و می‌تواند چارچوبی ارزشمند برای تحلیل فرآیندهای حسابداری فراهم کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربردهای رفتارگرایی در حسابداری، تأثیر سوگیری‌ها، تصمیمات غیرعقلانی و عوامل روانشناختی بر فرآیندهای مالی و گزارشگری را مورد مطالعه قرار می‌دهد. در این سمینار، ابتدا مبانی نظری رفتارگرایی و اصول اساسی آن مرور شده و سپس کاربردهای آن در حسابداری مالی، حسابداری مدیریتی، کنترل داخلی و مدیریت ریسک مورد بحث قرار گرفته است. بررسی پیشینه تحقیق نشان می‌دهد که عوامل رفتاری مانند خوش‌بینی یا بدبینی بیش از حد، اعتماد به نفس کاذب و گرایش به الگوهای رایج، می‌توانند منجر به تصمیمات مالی غیرمنطقی، گزارشگری نادرست یا تحلیل ناکارآمد اطلاعات شوند. تحلیل مطالعات موردی نیز نشان می‌دهد که آگاهی از سوگیری‌های رفتاری و طراحی مکانیزم‌های اصلاحی می‌تواند کیفیت تصمیمات حسابداری را بهبود بخشد و ریسک خطا در پیش‌بینی مالی و سرمایه‌گذاری را کاهش دهد. یافته‌ها تأکید می‌کنند که ادغام رفتارگرایی با مدل‌های کلاسیک حسابداری، امکان شناسایی بهتر نقاط ضعف سیستم‌های مالی و ایجاد شفافیت بیشتر را فراهم می‌آورد. در نهایت، این پژوهش نشان می‌دهد که توجه به ابعاد رفتاری، علاوه بر افزایش دقت و صحت تصمیمات حسابداری، می‌تواند به ارتقای فرآیندهای مدیریتی و ارتقای اعتماد سهامداران و ذی‌نفعان کمک نماید. نتایج این مطالعه، مسیر مناسبی برای تحقیقات آینده در حوزه حسابداری رفتاری و آموزش حرفه‌ای حسابداران ارائه می‌دهد.
•   لیست منابع : احمدی، م.، حسینی، ر.، و کریمی، س. (۱۳۹۹). بررسی تأثیر سوگیری‌های شناختی بر تصمیمات مالی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس تهران. فصلنامه پژوهش‌های حسابداری رفتاری، ۵(۲)، 45-67.
  اکبری، ف.، رضایی، ن.، و موسوی، پ. (۱۴۰۰). تأثیر فشارهای محیطی بر دقت پیش‌بینی مالی در سازمان‌های ایرانی. مجله مدیریت مالی ایران، ۱۲(۳)، 23-40.
  باقری، س.، محمدی، ت.، و جعفری، ع. (۱۳۹۸). نقش فرهنگ سازمانی در کاهش سوگیری‌های حسابداری. فصلنامه پژوهش‌های مالی و رفتاری، ۴(۱)، 78-95.
  تهرانی، ح.، فرهادی، م.، و صادقی، ل. (۱۳۹۹). تأثیر ذهن‌آگاهی بر قضاوت حرفه‌ای حسابداران. مجله حسابداری و مدیریت، ۷(۲)، 56-72.
  رضایی، م.، کریمی، ن.، و بهرامی، س. (۱۴۰۱). تحلیل رفتار سرمایه‌گذاران حقیقی در بازار سرمایه ایران و سوگیری‌های شناختی. فصلنامه اقتصاد و مدیریت مالی، ۱۰(3)، 102-119.
  سعیدی، ف.، حسینی، م.، و احمدی، ن. (۱۴۰۰). بررسی اثرات سوگیری‌های اخلاقی بر گزارشگری داخلی سازمان‌ها. مجله پژوهش‌های حسابداری ایران، ۹(2)، 33-52.
  سلطانی، ع.، نوری، ر.، و زارع، پ. (۱۳۹۸). رابطه بین ویژگی‌های فردی و خطاهای شناختی حسابداران. فصلنامه مطالعات حسابداری، ۶(1)، 44-60.
  شریفی، س.، عباسی، ل.، و کریمی، ف. (۱۳۹۹). تأثیر فشارهای زمانی بر تصمیم‌گیری حسابداری. مجله مدیریت و حسابداری، ۸(2)، 12-29.
  طباطبایی، م.، حسینی، ف.، و کریمی، س. (۱۴۰۱). تعامل فناوری و سوگیری‌های رفتاری در فرآیندهای مالی. فصلنامه پژوهش‌های نوین حسابداری، ۳(۱)، 70-88.
  یوسفی، ن.، رضایی، م.، و اکبری، ت. (۱۴۰۰). تأثیر سیستم‌های کنترل داخلی بر کاهش اثر سوگیری‌های شناختی در سازمان‌ها. مجله مدیریت و مالی کاربردی، ۵(۳)، 55-74.
  Brown, P. (2013). Behavioral accounting: Understanding how cognitive biases influence financial decision making. Journal of Accounting Literature, 32, 45–68.
  Heath, C., & Tversky, A. (1991). Preference and belief: Ambiguity and competence in choice under uncertainty. Journal of Risk and Uncertainty, 4(1), 5–28.
  Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263–291.
  Libby, R., & Luft, J. (1993). Determinants of judgment performance in accounting settings: Ability, knowledge, motivation, and environment. Accounting, Organizations and Society, 18(5), 425–450.
  Libby, R., Bloomfield, R., & Nelson, M. W. (2002). Behavioral accounting research: Foundations and directions. Accounting, Organizations and Society, 27(3), 225–267.
•   کلمات کلیدی به فارسی : رفتارگرایی، حسابداری رفتاری، تصمیم‌گیری مالی، سوگیری شناختی، گزارشگری مالی.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Behavioral theory examines the impact of psychological and behavioral factors on economic and financial decision-making and provides a valuable framework for analyzing accounting processes. The present study aims to investigate the applications of behavioral theory in accounting, focusing on the effects of cognitive biases, irrational decisions, and psychological factors on financial processes and reporting. In this seminar, the theoretical foundations and core principles of behavioral theory are first reviewed, followed by a discussion of its applications in financial accounting, managerial accounting, internal control, and risk management. The literature review indicates that behavioral factors such as excessive optimism or pessimism, overconfidence, and tendency to follow common patterns can lead to irrational financial decisions, inaccurate reporting, or inefficient information analysis. Case study analyses further demonstrate that awareness of behavioral biases and the design of corrective mechanisms can improve the quality of accounting decisions and reduce errors in financial forecasting and investment. The findings emphasize that integrating behavioral theory with classical accounting models facilitates better identification of system weaknesses and enhances transparency. Ultimately, this study shows that considering behavioral dimensions not only increases the accuracy and reliability of accounting decisions but also improves managerial processes and enhances the confidence of shareholders and stakeholders. The results provide a suitable pathway for future research in behavioral accounting and professional training of accountants.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Behavioral theory, Behavioral accounting, Financial decision-making, Cognitive bias, Financial reporting.
•  صفحات : 24-41
•   دانلود فایل ( 644.39 KB )